NEWSLETTER - Lipiec 2012 www.wbwlegal.nazwa.pl

Szanowni Państwo,

przedstawiamy lipcowe wydanie naszego newslettera. Jak zwykle zamieszczamy w nim artykuły, które mogą zainteresować osoby zarządzające spółkami oraz prowadzące działalność gospodarczą. Znajdą w nim Państwo informacje o planowanej przez Ministerstwo Finansów obszernej zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (VAT), której jedną z istotniejszych modyfikacji będzie zmiana momentu powstania obowiązku podatkowego.
Wątek zmian ustawy o podatku VAT zostanie rozwinięty w następnych wydaniach newslettera.
 W aktualnej edycji przedstawiamy Państwu poselski projekt zmiany ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Przewiduje on poszerzenie kompetencji inspektorów pracy o nowe instrumenty, które mają na celu wyeliminowanie zatrudniania pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych, w sytuacji gdy w rzeczywistości strony łączy stosunek pracy.
W lipcowym wydaniu naszego biuletynu informacyjnego omawiamy również obowiązki pracodawców związane z zatrudnianiem cudzoziemców, wynikające z nowej ustawy o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
W bieżącym wydaniu przygotowaliśmy dla Państwa przegląd kilku ciekawych orzeczeń – omówimy wyrok Sądu Najwyższego, który analizował chwilę uznania umowy o dzieło za wykonaną  , a także orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące możliwości opodatkowania podatkiem od towarów i usług kwot uzyskanych tytułem odszkodowania.

Życzymy miłej lektury.
Zespół Kancelarii.



Nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług (VAT)

Ministerstwo Finansów przygotowało obszerną propozycję zmiany ustawy o podatku od towarów i usług. Proponowana nowelizacja, stanowiąca implementację szeregu unijnych dyrektyw (m.in. dyrektyw: 2010/45/UE, 2008/8/WE, 2006/112/WE) ma wejść w życie 1 stycznia 2013 roku.

Jedną z istotniejszych modyfikacji przewidywanych projektem Ministerstwa Finansów jest zmiana momentu powstania obowiązku podatkowego. W obecnie obowiązującym stanie prawnym zasadą (doznającą licznych wyjątków) jest to, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania towarów lub wykonania usługi, a jeżeli czynności te należy potwierdzić fakturą – z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w ciągu 7 dni licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Nowelizacja zakłada zmianę tej reguły przez wprowadzenie art. 19a, zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje z upływem miesiąca, w którym wydano towar lub wykonano usługę.

Zdaniem autorów projektu, zmiana ta ma uprościć rozliczanie transakcji dla VAT przy zachowaniu systemowych konstrukcji tego podatku. Co więcej, określenie momentu powstania obowiązku podatkowego na koniec miesiąca ma realizować cele wspomnianej na wstępie dyrektywy 2006/112/WE- rozpoznanie obowiązku podatkowego w okresie rozliczeniowym, w  którym dana czynność została wykonana.

Zmieniony ma zostać również art. 31a ustawy o podatku od towarów i usług, który statuuje zasadę, że jeżeli kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania wyrażone są w walucie obcej, to przeliczenia na złote dokonuje się według kursu wymiany danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego. Projekt zakłada możliwość dokonania przeliczenia również według kursu opublikowanego przez Europejski Bank Centralny, co ma być rozwiązaniem nowoczesnym i upodabniającym w tym zakresie przepisy polskie do przepisów niektórych państw członkowskich UE.

Analizując powyższe zmiany można wysnuć wniosek, że w sytuacjach, w których wartość wydanych towarów lub wykonanych usługi wyrażona jest w euro, wystawienie faktury VAT będzie możliwe dopiero na koniec miesiąca, dopiero wówczas będzie można określić prawidłową podstawę opodatkowania. W praktyce może spowodować to szereg problemów, szczególnie wówczas, gdy faktura została wystawiona dla osoby, z którą przedsiębiorca nie pozostaje w stałych kontaktach handlowych.

Projekt nowelizacji znajduje się obecnie na etapie uzgodnień międzyresortowych, jest zatem szansa, że poprzez wprowadzenia odpowiednich zmian powyższy problem zostanie zlikwidowany.

Wątek zmian ustawy o podatku od towarów i usług zostanie rozwinięty w następnych wydaniach newslettera.

Jerzy Kozerski - prawnik


Projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

W ostatnim czasie do sejmu trafił poselski projekt zmiany ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Przewiduje on poszerzenie kompetencji inspektorów pracy o nowe instrumenty, które mają pomóc w wyeliminowaniu zatrudniania pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych, w sytuacji gdy w rzeczywistości strony łączy stosunek pracy.

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Co więcej, nawet jeśli umowa zawarta pomiędzy stronami nazwana jest w inny sposób (np. umowa zlecenia, umowa o świadczenie usług), to i tak – jeśli wypełnia one powyżej określone warunki – jest umową o pracę.

Powszechną praktyką jest jednak omijanie przepisów prawa pracy i zatrudnianie pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych, które określane są czasem – w zależności od perspektywy – jako elastyczne formy zatrudnienia lub umowy śmieciowe. W celu zwalczania takich sytuacji, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, zarówno pracownikom jak i inspektorom pracy przysługuje legitymacja do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy. Postępowanie tego rodzaju toczy się przed sądem pracy.

Zdaniem autorów projektu takie rozwiązanie jest niewystarczające. Dlatego też projekt zmiany ustawy o  Państwowej Inspekcji Pracy zakłada wyposażenie inspektorów w kompetencje do nakazania zastąpienia umowy cywilnoprawnej umową o pracę, jeśli stosunek łączący strony odpowiada definicji stosunku pracy określonej w Kodeksie pracy. Od decyzji inspektora pracodawcy przysługiwałoby odwołanie od Okręgowego Inspektora Pracy, a w dalszej kolejności skarga do sądu administracyjnego.

Na temat powyższego projektu wypowiedziało się Stowarzyszenie Inspektorów Pracy Rzeczpospolitej Polskiej. Uznając celowość proponowanych zmian, Stowarzyszenie zwróciło jednak uwagę na to, że kontrolę decyzji o nakazaniu zastąpienia umowy o pracę powinny sprawować wyspecjalizowane sądy powszechne (sądy pracy), nie zaś sądownictwo administracyjne, nieposiadające doświadczenia ani kompetencji w tego typu sprawach.

Należy zaznaczyć, że wzmiankowane powyżej rozwiązania mogą ulegać modyfikacjom w toku dalszych prac parlamentarnych. Będziemy na bieżąco informować o przebiegu procesu legislacyjnego.

Jerzy Kozerski - prawnik


Nowe obowiązki pracodawców związane z zatrudnianiem cudzoziemców

W lipcu bieżącego roku weszła w życie nowa ustawa o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

W aktualnym stanie prawnym obowiązują przepisy, zgodnie z którymi cudzoziemiec, aby móc wykonywać legalnie pracę na terytorium Polski, musi posiadać właściwe zezwolenie na pracę wydawane przez wojewodę oraz przebywać w kraju legalnie (np. na podstawie wizy lub karty pobytu). Reguła ta nie dotyczy jednak mieszkańców Unii Europejskiej, ani krajów, które związane są z Polską właściwą umową międzynarodową o swobodnym przepływie osób.

Wspomniana ustawa, która weszła w życie 21 lipca 2012 roku nakłada na pracodawcę dodatkowe obowiązki związane z zatrudnieniem cudzoziemców. Polegają one na tym, że pracodawca zobowiązany będzie do sprawdzenia, czy dany cudzoziemiec posiada ważny dokument legalizujący jego pobyt w Polsce jeszcze przed rozpoczęciem pracy, oraz przechowywać jego kopię wraz z resztą dokumentacji pracowniczej. Pracodawcy, którzy już zatrudniają cudzoziemców, są zobligowani do uzupełnienia dokumentacji do dnia 4 wrześnie 2012 roku.

Za niedopełnienie powyższych obowiązków ustawa przewiduje różnorakie sankcje karne, począwszy od grzywny nie niższej niż 3 tysiące złotych za zatrudnianie cudzoziemca bez dokumentu legalizującego pobyt, do 3 lat pozbawienia wolności za powierzenie pracy cudzoziemcowi będącemu ofiarą handlu ludźmi oraz powierzenie pracy w warunkach wyzysku. Istotne jest także to, że pracownikom zatrudnionym pomimo braku właściwego dokumentu legalizującego ich pobyt, przysługiwać będzie roszczenie o wypłatę wynagrodzenia.

Warto również dodać, że przedsiębiorcy korzystający z usług podwykonawców zatrudniających cudzoziemców powinni dochować należytej staranności, to jest poinformować podwykonawców o skutkach nielegalnego zatrudniania cudzoziemców, a także sprawdzić, czy cudzoziemiec został zgłoszony do ubezpieczenia społecznego. W przeciwnym wypadku mogą zostać zobowiązani – w razie niewypłacalności podwykonawcy – do zapłaty między innymi zaległego wynagrodzenia oraz kosztów wydalenia cudzoziemców.

Jerzy Kozerski - prawnik

 

Umowa o dzieło w orzeczeniu Sądu Najwyższego

Dnia 15 marca 2012 roku Sąd Najwyższy wydał interesujący i wielowątkowy wyrok w sprawie o sygn. akt I CSK 287/11. Głównym przedmiotem badania SN była umowa o dzieło, a w szczególności moment jaki należy uznać za wykonanie tej umowy przez przyjmującego. Z chwilą tą związane są bowiem doniosłe konsekwencje, takie jak aktualizacja obowiązków zamawiającego i rozpoczęcie terminów przedawnienia względem roszczeń wynikających z tej umowy.

Kluczowym problemem było ustalenie z jaką chwilą dochodzi do „oddania dzieła”, ustawodawca wiąże bowiem z tym momentem początek biegu przedawnienia dla roszczeń wynikających z umowy o dzieło. Sądy I i II instancji uznały, że „oddanie” jest równoznaczne z „odebraniem”, to jest czynnością zamawiającego. SN nie podzielił tego poglądu i ustalił, że jest to moment „wydania”, czyli czynność przyjmującego zamówienie. Takie ujęcie problemu spowodowało uchylenie orzeczenia sądu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sprawę dodatkowo komplikował fakt, iż przyjmujący wykonywał dzieło w sposób wadliwy. Zamawiający wzywał go więc do usuwania usterek, co dokonywane było na bieżąco. W takiej sytuacji pojawia się pytanie, czy wydanie dzieła wadliwego stanowi w ogóle wykonie umowy? SN uznał, że tylko takie wady, które dyskwalifikują dzieło co do istoty powodują, iż  umowę uznać należy za niewykonaną. W takiej sytuacji nie można mówić ani o wydaniu (oddaniu) dzieła,  ani o obowiązku jego odebrania, a zatem nie powstaje także obowiązek zamawiającego do zapłaty wynagrodzenia, jak też nie rozpoczyna biegu termin przedawnienia roszczeń z tytułu tej umowy. Jeżeli wady nie są na tyle istotne, wówczas zamawiającemu przysługują roszczenie z tytułu rękojmi za wady dzieła (w zależności od okoliczności są to: żądanie usunięcia wad, żądanie obniżenia wynagrodzenia etc.).   

Na marginesie, zauważyć należy, że powyższy problem wynika z tego, iż dwa inne wyrażenia (oddanie i wydanie) oznaczają tę samą czynność. Sytuacja taka – wynikająca z nieuwagi ustawodawcy - prowadzi do tego, iż tekst ustawy jest niejasny, to zaś utrudnia proces interpretacji i stosowania prawa.

Jerzy Kozerski - prawnik

 

Odszkodowanie, które w istocie jest zapłatą za wykonane usługi, podlega opodatkowaniu

Dnia 8 maja 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał orzeczenie w sprawie o sygn. akt I FSK 1116/11, w którym uznał, iż w niektórych przypadkach kwota uzyskana z odszkodowania podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W omawianej sprawie strony umowy, której przedmiotem była budowa oczyszczalni ścieków, zawarły ugodę przed Sądem Arbitrażowym, w wyniku której jedna ze stron uzyskała odszkodowanie rekompensujące niezbędne dodatkowe koszty, jakie musiała ponieść w celu wykonania umowy. Powstało zatem zagadnienie, czy odszkodowanie takie podlega opodatkowaniu VAT. 

Organ podatkowy uznał, że niezależnie od użytej nomenklatury, kwota pieniędzy określona jako „odszkodowanie” jest w rzeczywistości wynagrodzeniem za świadczone przez spółkę usługi. Otrzymane przez spółkę pieniądze nie posiadają cech odszkodowania za poniesioną szkodę gdyż nie zaistniały okoliczności, które w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego powodowałyby szkodę i determinowały wypłatę odszkodowania. Kwoty te są następstwem wyświadczonych przez Spółkę usług, podlegają zatem opodatkowaniu podatkiem VAT.

Stanowisko powyższe zostało uznane za zgodne z prawem przez NSA.

Jerzy Kozerski - prawnik




Niniejszy newsletter ma wyłącznie charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie może być traktowany jako porada prawna. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek błędy i nieścisłości zawarte w informacjach przekazywanych w newsletterze.

Poprzednie wydania