NEWSLETTER - Wrzesień 2013 www.wbwlegal.pl

Szanowni Państwo,

Przedstawiamy Państwu wrześniowe  wydanie newslettera Kancelarii Weremczuk Bobeł i Wspólnicy.

Przede wszystkim polecamy Państwu lekturę artykułów dotyczących dwóch wyjątkowo ciekawych orzeczeń Sądu Najwyższego dotykających kwestii związanych z zasadami wyboru członków rady nadzorczej w spółce akcyjnej oraz możliwości dokonania potrącenia wierzytelności nabytej przez dłużnika upadłego, wobec którego ogłoszono upadłość likwidacyjną, z wierzytelnością wzajemną upadłego.  
 
Ponadto prezentujemy Państwu stanowisko zajęte przez Trybunał Konstytucyjny w zakresie konstytucyjności przepisów dotyczących sposobu ustalania wysokości podatku od przychodów nieujawnionych.  

Wskazujemy także na interesujący wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który po raz kolejny wypowiedział się w kwestiach związanych z możliwością zaliczenia wydatków na kolacje biznesowe do kosztów uzyskania przychodów.

Życzymy miłej lektury.

Zespół Kancelarii


Głosowania grupami akcjonariuszy - nie zawsze korzystne

Zasadą wynikającą z Kodeksu spółek handlowych jest dokonywanie wyboru członków Rady Nadzorczej przez akcjonariuszy, którzy zgodnie z obowiązującymi przepisami mogą wykonywać prawo głosu odmiennie z każdej posiadanej akcji. Powyższa zasada, zgodnie z najnowszą uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2013 r. (sygn. akt III CZP 39/13), doznaje jednak ograniczeń przy wyborze członków Rady Nadzorczej, który dokonywany jest w grupach akcjonariuszy, tj. zgodnie z dyspozycją art. 385 Kodeksu spółek handlowych.

Art. 385 § 3 Kodeksu spółek handlowych uprawnia akcjonariuszy reprezentujących 1/5 kapitału zakładowego do zgłoszenia wniosku o dokonanie wyboru członków Rady Nadzorczej na najbliższym Walnym Zgromadzeniu drogą głosowania oddzielnymi grupami. Kością niezgody okazał się jednak art. 385 § 6 Kodeksu spółek handlowych, który stanowi, że  mandaty w Radzie Nadzorczej nieobsadzone przez odpowiednią grupę akcjonariuszy obsadza się w drodze głosowania, w którym uczestniczą wszyscy akcjonariusze, których głosy nie zostały oddane przy wyborze członków Rady Nadzorczej, wybieranych w drodze głosowania oddzielnymi grupami. Problem praktyczny pojawił się w spółce akcyjnej, w której jeden z akcjonariuszy posiadał ilość akcji przewyższającą minimalny próg uprawniający do utworzenia grupy (1/5 kapitału zakładowego), ale niewystarczającą do utworzenia dwóch grup. Powyższy akcjonariusz stanął więc na stanowisku, że ma prawo utworzyć grupę z ilości akcji odpowiadających 1/5 kapitału zakładowego i dokonać wyboru jednego członka Rady Nadzorczej w głosowaniu grupowym, a pozostałą, niewykorzystaną w ramach grupy częścią akcji głosować w trybie zwyczajnym, razem z  akcjonariuszami, niebędącymi członkami grupy.

Z powyższą argumentacją nie zgodził się Sąd Najwyższy, który uznał, że akcjonariusze, którzy skorzystali z prawa do utworzenia grupy i w ten sposób wybrali przedstawiciela do Rady Nadzorczej, nie biorą już udziału w głosowaniu uzupełniającym, według zwyczajnego trybu. Zatem oddanie głosu w grupie wyłącza możliwość oddania głosu z pozostałych akcji, które nie weszły w skład grupy, wraz z akcjonariuszami, którzy nie utworzyli grupy. Akcjonariusz może należeć tylko do jednej grupy, a więc nie może częścią akcji głosować w grupie, a częścią w trybie zwykłym, wraz z akcjonariuszami, którzy nie weszli w skład żadnej grupy.

Daria Pawełczak, aplikant adwokacki


Dopuszczalność potrącenia wierzytelności wzajemnych w postępowaniu upadłościowym

Dnia 4 września 2013 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt III CZP 26/13) podjął uchwałę rozwiewającą wątpliwość pojawiającą się na tle interpretacji art. 94 ust. 1 ustawy – prawo upadłościowe i naprawcze, zgodnie z którego treścią, potrącenie nie jest dopuszczalne, jeżeli dłużnik upadłego nabył wierzytelność w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości albo nabył ją w ciągu ostatniego roku przed dniem ogłoszenia upadłości, wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości.

Problem interpretacyjny, jaki pojawił się na tle stosowania wyżej wskazanego przepisu doprowadził do skierowana przez Sąd Apelacyjny rozpoznającego sprawę pytania do Sądu Najwyższego, czy wierzytelność nabyta w drodze przelewu przez dłużnika upadłego, wobec którego ogłoszono upadłość obejmującą likwidację jego majątku, w terminie i w sytuacji, gdy nabył ją w ciągu ostatniego roku przed dniem ogłoszenia upadłości, wiedząc o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości jest taką, którą dłużnik ten może skutecznie potrącić z wierzytelnością przysługującą wzajemnie upadłemu, a jeśli tak, to czy jego oświadczenie złożone przed ogłoszeniem upadłości wywoła umorzenie?

Sąd Apelacyjny wskazał przy tym, że jego wątpliwość wywołana jest brakiem samodzielnego unormowania w prawie upadłościowym instytucji potrącenia wierzytelności w sposób odmienny od tego, w jaki kształtują ją przepisy kodeksu cywilnego, przy jednoczesnym wskazaniu przez ustawodawcę w art. 94 ust. 1 Pr.u.n. skutku, jaki dla oświadczenia o potrąceniu złożonego przez dłużnika i wierzyciela następnie upadłego wywołuje złożenie go w warunkach wskazanych w tej normie.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy w składzie 7 sędziów orzekł uchwałą o następującej treści: „oświadczenie o potrąceniu złożone przed dniem ogłoszenia upadłości, obejmującej likwidację majątku upadłego, przez jego dłużnika, który nabył wierzytelność w drodze przelewu w okresie roku przed dniem ogłoszenia upadłości, wiedząc o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości, nie powoduje umorzenia wierzytelności.”
 
Podjęta przez Sąd Najwyższy uchwała leży w interesie wierzycieli upadłego, albowiem uniemożliwia rozporządzanie jego długami przez podmioty świadome jego sytuacji finansowej, w okresie roku przed ogłoszeniem upadłości.

Marcelina Słapa, prawnik


Trybunał Konstytucyjny: sposób ustalenia karnego podatku niekonstytucyjny

W dniu 11 września 2013 r. Trybunał Konstytucyjny opublikował obszerne uzasadnienie swojego wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie konstytucyjności przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przewidującego uprawnienie urzędów skarbowych w zakresie ustalania wysokości nieujawnionych dochodów podatników. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny uznał za konstytucyjny przepis przewidujący stawkę 75 % takiego podatku.

Skargą do Trybunału Konstytucyjnego został zaskarżony art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu z okresu od 1 stycznia 1998 roku do 31 grudnia 2006 roku. Przepis ten przewidywał możliwość ustalania przez urzędy skarbowe wysokości nieujawnionych dochodów podatników i w konsekwencji nakładanie podatku w bardzo wysokiej stawce 75 %.

Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku uznał, że przepis art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu z okresu od 1 stycznia 1998 roku do 31 grudnia 2006 roku jest niejasny w zakresie definicji przychodu nie znajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach, co prowadzi do podejmowania przez organy podatkowe arbitralnych decyzji w tym zakresie. Jednakże Trybunał Konstytucyjny uznał, że z uwagi na funkcję prewencyjną i rekompensacyjną karnego podatku, jego stawka
75 % jest uzasadniona. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny zasugerował jednak ustawodawcy zróżnicowanie stawki karnego podatku w zależności od wysokości zatajonego przez podatnika przychodu.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego umożliwia osobom, którym wymierzono karny podatek na podstawie przepisów w brzmieniu z okresu od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., złożenie w urzędzie skarbowym, który wydał decyzję, wniosku o wznowienie postępowania i tym samym odzyskanie uiszczonego podatku. Jednakże podatnikom nie pozostało wiele czasu – termin na złożenie powyższego wniosku upływa w dniu 27 września 2013 r., tj. po upływie miesiąca od dnia opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw, chyba że podatnik zaskarżył decyzję urzędu skarbowego do sądu administracyjnego – w takiej sytuacji termin ulega wydłużeniu do 3 miesięcy od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego.   

Daria Pawełczak, aplikant adwokacki


Kolejny korzystny dla podatników wyrok NSA w kwestii możliwości wliczenia kolacji biznesowej w koszty podatkowe

Dnia 10 września 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt II FSK 2019/13, wydał korzystny dla podatników wyrok w sprawie kosztów reprezentacji, orzekając, iż istnieje możliwość zaliczenia wydatków na kolacje biznesowe do kosztów podatkowych (do odliczenia).

Rzeczony wyrok wydany został wskutek zaistniałego między warszawską spółką a izbą skarbową sporu o prawo zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków na lunche oraz obiady podczas spotkań biznesowych, na których jednocześnie prowadzone są negocjacje handlowe, prezentowane są nowe wyroby itd.  

Zdaniem spółki, w trakcie spotkań odbywają się rozmowy z kontrahentami dotyczące kwestii współpracy, prowadzone są negocjacje oraz prezentowane są produkty. Zdaniem zaś izby skarbowej, wydatki na posiłki w restauracjach podczas spotkań z kontrahentami to tzw. koszty reprezentacji i dlatego nie mogą być uznane za koszty podatkowe. Izba stwierdziła, że mają one wpływ na „kreowanie i utrwalanie pozytywnego wizerunku firmy”. Co innego, zdaniem izby skarbowej, gdyby spółka organizowała spotkania biznesowe w swojej siedzibie - wówczas wydatki na ten cel mogłyby być zaliczane jako koszty podatkowe.

Spółka jednak nie zgodziła się z interpretacją izby skarbowej i złożyła skargę do WSA, który przyznał rację organowi skarbowemu. Orzekł, że działania spółki tworzą wizerunek firmy jako gościnnego, dbającego o uczestników spotkania i stosującego się do przyjętych zwyczajów kontrahenta.

W następstwie powyższego, spółka złożyła skargę kasacyjną do NSA, który uchylił zarówno wyrok WSA jak i interpretację izby skarbowej. Uzasadniając wyrok, sąd podkreślił, że wydatków na posiłek w restauracji w związku z promocją oferowanych towarów, czy prowadzeniem negocjacji w trakcie spotkań biznesowych nie zalicza się do kosztów reprezentacji. Według NSA, dla możliwości odliczenia nieistotne jest miejsce podania posiłku, lecz związek promocji produktu oraz negocjacji z przychodem podatnika. W tej sprawie kolacje biznesowe w restauracjach miały taki właśnie cel, zatem są dla spółki kosztami podatkowymi. Sporządzając uzasadnienie wyroku, sąd odwołał się do wydanego wcześniej przez NSA w podobnej sprawie orzeczenia (II FSK 702/11), w którym sędziowie orzekli, że wydatki na zakup usług gastronomicznych, których jedynym celem jest tworzenie lub poprawa wizerunku firmy na zewnątrz, podlegają wyłączeniu z kosztów jako reprezentacja.

Marcelina Słapa, prawnik



Niniejszy newsletter ma wyłącznie charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie może być traktowany jako porada prawna. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek błędy i nieścisłości zawarte w informacjach przekazywanych w newsletterze.

Poprzednie wydania