Szanowni Państwo,
 
Przedstawiamy Państwu czerwcowe wydanie newslettera Kancelarii WBW Weremczuk Bobeł & Wspólnicy.
W tym miesiącu poświęcamy szczególnie dużo uwagi kwestiom związanym z konsumentami: omawiamy nowelizację przepisów dotyczących zwiększenia ochrony praw przysługujących konsumentom, jak również projekt ustawy regulującej spory konsumentów z przedsiębiorcami.
Ponadto informujemy o planowanych zmianach prawa wspólnotowego, których założeniem jest wprowadzenie możliwości posługiwania się dokumentami urzędowymi (m.in. aktami stanu cywilnego) wydanymi w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej w innym państwie członkowskim bez konieczności ich tłumaczenia czy poświadczania.  
 
Życzymy Państwu miłej lektury !
Zespół Kancelarii WBW
 

Parlament Europejski zaaprobował łatwiejsze uznawanie dokumentów urzędowych za granicą

W dniu 9 czerwca 2016 r. nowe przepisy Unii Europejskiej zostały zaaporbowane przez Parlament Europejski. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych ma  ograniczyć koszty i formalności przy składaniu dokumentów urzędowych takich jak akty stanu cywilnego (akty urodzenia, akty małżeństwa) w innym kraju wspólnoty europejskiej niż kraj ich wydania. Ponadto obowiązek tłumaczenia dokumentów zostanie zniesiony, a wprowadzone zostaną wielojęzyczne formularze.
Nowe rozporządzenie może ułatwić życie ponad 14 mln obywateli Unii Europejskiej, którzy mieszkają w innym państwie członkowskim niż kraj, z którego pochodzą.
Zmienią sie także przepisy zwiazane z koniecznością uzyskiwania tzw. apostille, czyli pieczęci potrzebnej na chwilę obecną do załatwienia różnych spraw urzędowych a poświadczającej autentyczność dokumentów urzędowych takich jak akt urodzenia, małżeństwa czy zgonu wydanych w innym kraju. Zgodnie z nowym rozporządzeniem uzyskanie takiej pieczęci nie będzie wymagane w celu posługiwania się dokumentem urzędowym  wydanym w innym kraju UE. Dokumenty te wydane w jednym z państw Unii, zostaną bowiem uznane za autentyczne w innym państwie członkowskim bez poświadczającej tę autentyczność pieczęci.
Rozporządzenie znosi ponadto obowiązek dostarczania w każdej sytuacji kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem i uwierzytelnionego tłumaczenia takich dokumentów urzędowych. Będzie można dołączać do dokumentów – jako pomoc translatorską – wielojęzyczne standardowe formularze dostępne we wszystkich językach urzędowych UE, aby w ten sposób uniknąć konieczności tłumaczenia dokumentów na inny język. Standardowe, wielojęzyczne formularze, które zastąpią tłumaczenia, będą dołączane do aktów urodzenia, aktów zgonu, dokumentów, potwierdzających pozostawanie przy życiu, dokumentów dotyczących małżeństwa oraz związku partnerskiego, miejsca pobytu i zamieszkania oraz braku wpisu w rejestrze karnym.
Nowe zasady dotyczą wyłącznie określonych kategorii dokumentów urzędowych, mających na celu stwierdzenie narodzin, pozostawania przy życiu, zgonu, potwierdzenia imienia i nazwiska, małżeństwa (w tym zdolności do zawarcia małżeństwa oraz stanu cywilnego), rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa, zarejestrowanego związku partnerskiego (w tym zdolności do zawarcia takiego związku i statusu związanego z zarejestrowanym związkiem partnerskim), rozwiązania związku partnerskiego, separacji partnerów i unieważnienia związku, pochodzenia dziecka, przysposobienia, stwierdzenia miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu, obywatelstwa oraz potwierdzenia braku wpisu do rejestru karnego.
Przepisy przewidują także wprowadzenie systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym w zakresie dokumentów (IMI), co ma umożliwić weryfikację autentycznosci dokumentów urzędowych oraz ma zapobiec ewentalnym nadużyciom związanymi z dokumentami.
Kraje unijne będą mieć dwa i pół roku na przyjęcie niezbędnych rozwiązań, umożliwiających stosowanie rozporządzenia. W pełni ma ono obowiązywać od 2019 roku.


Marta Szurek
prawnik

 

Rząd przyjął projekt ustawy regulującej spory konsumentów z przedsiębiorcami

W dniu 31 maja 2016 r. rząd przyjął projekt ustawy o pozasądowym rozwiązywaniu sporów konsumenckich przedłożony przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Prace nad projektem trwały już od drugiej połowy 2014 roku. Projekt ustawy przygotowano w związku z koniecznością wdrożenia tzw. dyrektywy ADR i rozporządzenia w sprawie internetowego rozstrzygania sporów konsumenckich (tzw. rozporządzenie ODR). Portal internetowy ODR – Online Dispute Resolution, czyli Sieciowego (on-line) Rozwiązywania Sporów ma pozwolić konsumentom w przeciągu kilku minut, bez wychodzenia z domu, złożyć wniosek o uwzględnienie reklamacji w związku z zakupem poczynionym w jakimkolwiek sklepie internetowym na terenie Unii Europejskiej. Platforma ta ma posiadać funkcjonalność automatycznego przepływu dokumentów pomiędzy stronami oraz pomiędzy stronami a odpowiednią instytucją powołaną do polubownego rozstrzygania sporów konsumenckich, na którą obydwie strony wyrażą zgodę. Mogą to być organy mediacyjne lub sądy polubowne przy organizacjach prywatnych, czy państwowych takich jak na przykład Urząd Komunikacji Elektronicznej, czy jego odpowiedników w innych państwach członkowskich UE. Spór będzie rozstrzygany przez tę instytucję na podstawie dokumentów przedstawionych przez strony za pośrednictwem platformy.
Zgodnie z założeniami projektu, ustawa ma na celu zapewnienie konsumentom możliwości składania wniosków o rozstrzyganie sporów z przedsiębiorcami do podmiotów oferujących niezależne, bezstronne, przejrzyste, skuteczne oraz szybkie metody ich alternatywnego rozwiązywania (podmioty ADR). Dostęp do tanich i efektywnych sposobów rozwiązywania sporów konsumenckich ma być także korzystny dla przedsiębiorców, którzy uzyskają instrument pozwalający na uniknięcie długotrwałych i kosztownych procesów sądowych w sprawach spornych z konsumentami.  Dyrektywa ADR zakłada stworzenie we wszystkich państwach członkowskich jednolitego systemu pozasądowego rozstrzygania sporów, który obejmie swoim zakresem wszelkie zaistniałe na rynku unijnym spory między konsumentem a przedsiębiorcą, wynikające z zawartych umów sprzedaży rzeczy lub świadczenia usług, w tym także umów zawartych za pośrednictwem internetu oraz umów transgranicznych.
Ustawa zakłada, że postępowanie ma być dla konsumentów nieodpłatne. Podmioty ADR mogą przewidzieć w regulaminie opłaty, ale ich wysokość nie może utrudniać dostępu do postępowania. Ponadto może zajść konieczność uiszczenia opłat, które powstaną w toku rozpoznania sporu (np. koszty związane z powołaniem biegłego). W projekcie ustawy zostały określone również obowiązki przedsiębiorców, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązków informacyjnych wobec konsumentów. Według projektu ustawy, podmiotem uprawnionym do prowadzenia postępowania pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich będą podmioty ADR wpisane do rejestru podmiotów uprawnionych. Podmiotem ADR może być każdy podmiot, który przejdzie pomyślnie procedurę wpisu do rejestru podmiotów uprawnionych do pozasądowego rozwiązywania sporów konsumenckich i zostanie notyfikowany Komisji Europejskiej. Rejestr ma być jawny i będzie prowadzony przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
 
Marta Szurek
prawnik
 

Nowe przepisy w zakresie ochrony konsumentów

W dniu 17 kwietnia 2016 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U.2015.1634). Nowelizacja była szeroko konsultowana ze środowiskami przedsiębiorców oraz organizacji konsumenckich. Zmiany mają przede wszystkim na celu poprawę pozycji konsumentów na rynku. Nowelizacja wprowadza także kilka nowych instytucji oraz daje Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zestaw nowych uprawnień w zakresie kontroli niedozwolonych postanowień umownych oraz innych kwestii znaczących z punktu widzenia obrotu konsumenckiego.
Do najważniejszych zmian wprowadzonych nowelizacją należy przede wszystkim możliwość komunikowania w mediach (radiu i telewizji) informacji o możliwych zagrożeniach dla konsumentów w ramach instytucji ostrzeżenia publicznego – jeśli UOKiK w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, poweźmie szczególnie uzasadnione podejrzenie stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, która może spowodować znaczne straty lub niekorzystne skutki dla szerokiego kręgu konsumentów – informacja w tym zakresie będzie mogła zostać opublikowana. Innym novum jest przyznanie Prezesowi UOKiK uprawnienia do wyrażania poglądów w sprawach sądowych toczących się przed sądami powszechnymi, w których zaistnieją zagadnienia związane z ochroną konkurencji i konsumentów, gdy przemawia za tym interes publiczny. Prezes UOKiK nie będzie zobowiązany do wyrażenia poglądu zbieżnego z interesem konsumenta w danej sprawie, a jedynie przekaże sądowi coś na kształt opinii biegłego w zakresie ochrony konkurencji i konsumentów. Opinie tego rodzaju nie będą wiążące dla sądu orzekającego, mogą jednak okazać się bardzo przydatne w praktyce orzeczniczej.
Ponadto dotychczasowy rejestr umownych klauzul niedozwolonych w obrocie konsumenckim zostanie zastąpiony bazą tworzoną na podstawie decyzji administracyjnych wydawanych przez Prezesa UOKiK. Dotychczasowy rejestr pozostanie w mocy przez 10 lat od wejścia w życie nowelizacji, jednakże od teraz, to decyzja administracyjna wskazanego organu będzie stanowiła o tym, czy dane postanowienia są abuzywne, czy też nie, a wydając tego rodzaju decyzje będzie także możliwość określenia środków usunięcia trwających skutków naruszenia zakazu stosowania takich postanowień – katalog tych środków jest otwarty i pozostawia Prezesowi UOKiK znaczny luz decyzyjny. Model kontroli wzorców umownych zostanie więc bardzo zbliżony do obecnie obowiązujących procedur w zakresie kontroli przestrzegania przez przedsiębiorców zakazu praktyk ograniczających konkurencję lub zakazu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.
Inną istotną zmianą będzie przyznanie Prezesowi UOKiK uprawnienia do wydawania decyzji tymczasowych w toku postępowania prowadzonego w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Decyzja taka zobowiązuje przedsiębiorcę do zaniechania działań, które mogą spowodować poważne i trudne do usunięcia zagrożenia dla zbiorowych interesów konsumentów. Decyzja tymczasowa ma zapobiec uprawdopodobnionym zagrożeniom naruszenia interesów konsumentów. Decyzja tymczasowa jest wydawana na czas określony (z możliwością przedłużenia), ale nie dłuższy niż do wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Wskazać dodatkowo należy, iż w decyzji tymczasowej nie nakłada się kary na przedsiębiorcę. Od decyzji takiej będzie można się odwołać do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jednakże co do zasady odwołanie takie nie będzie miało charakteru suspensywnego, co znaczy, że nie wstrzyma samo w sobie wykonalności takiej decyzji.
Poza powyższym katalogiem nowych instrumentów i procedur przeznaczonych dla Prezesa UOKiK I Urzędu w ogóle, nowelizacja wprowadza także dwie nowe instytucje:
• Zakaz misselingu (nieuczciwa sprzedaż) szczególnie w zakresie usług finansowych. Instytucja ta polega zakazie oferowania i sprzedaży produktów finansowych w sposób wątpliwy pod względem prawnym i etycznym. Zakazane będzie więc proponowanie konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają ich potrzebom z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji dotyczących cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru (np. działanie agenta ubezpieczeniowego, który świadomie lub nie, wprowadza konsumenta w błąd co do mechanizmu funkcjonowania oferowanego produktu lub jego funkcji albo zastosowania).
• Instytucja „tajemniczego klienta”. Polega ona na tym iż pracownik Urzędu - kontroler za zgodą Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaną na wniosek Prezesa UOKiK, udaje się do placówki instytucji podlegającej kontroli i wciela się w rolę przeciętnego konsumenta poszukującego danego towaru lub usługi. Kontroler indaguje przedstawiciela kontrolowanego przedsiębiorcy na temat danego produktu lub usługi i próbuje uzyskać pełną i rzetelną informację o nich. Materiał po kontroli zostaje przeanalizowany przez Urząd. Oceniane jest to, czy konsument otrzymał wszystkie istotne informacje o produkcie, a także czy nie doszło do nieuczciwej sprzedaży – czyli próby nakłonienia konsumenta do zakupu innego produktu, którego w rzeczywistości nie poszukiwał i nie potrzebuje.
Nowelizacja niewątpliwie wpłynie na obrót konsumencki i podniesie standardy ochrony konsumeckiej, szczególnie w sektorach rynku oferujących usługi finansowe, bankowe, czy ubezpieczeniowe – produkty powszechnie dostępne a jednocześnie skomplikowane i nieoczywiste dla przeciętnego odbiorcy. Poza tym należy pamiętać, iż nowelizacja w sposób znaczący wzmacnia pozycję Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz jego Prezesa.

Rafał Sałata
prawnik

 

Niniejszy newsletter ma wyłącznie charakter informacyjny i w żadnym wypadku nie może być traktowany jako porada prawna. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek błędy i nieścisłości zawarte w informacjach przekazywanych w newsletterze.
   

Poprzednie wydania